Eugene Andrew Cernan (ur. 14 marca 1934 r. w Chicago; zm. 16 stycznia 2017 r. w Houston) był amerykańskim astronautą, lotnikiem marynarki wojennej, inżynierem elektrykiem i ostatnim (jak dotąd) człowiekiem, który chodził po Księżycu podczas programu Apollo. Był z pochodzenia Słowakiem i posiadał stopień kapitana w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych.
Edukacja i służba wojskowa
Cernan ukończył Proviso Township High School w Maywood w stanie Illinois w 1952 roku, a następnie uzyskał tytuł licencjata w dziedzinie inżynierii elektrycznej na Uniwersytecie Purdue w 1956 roku. Został przyjęty do służby przez Navy ROTC, został lotnikiem marynarki wojennej i wykonał ponad 200 lądowań na lotniskowcach jako pilot odrzutowych samolotów szturmowych. W 1963 r. ukończył studia magisterskie z inżynierii lotniczej w U.S. Naval Postgraduate School w Monterey w Kalifornii. W trakcie swojej kariery wylatał ponad 5000 godzin, w tym 4800 na samolotach odrzutowych.
Kariera astronauty NASA
Wybrany na astronautę w październiku 1963 roku, Cernan odbył trzy misje: Gemini 9A (pilot), Apollo 10 (pilot modułu księżycowego) i Apollo 17 (dowódca) - ostatnie lądowanie Apollo na Księżycu.
Gemini 9A (czerwiec 1966)
Cernan poleciał z Thomasem Staffordem w misji Gemini 9A. Podczas tego lotu stał się drugim Amerykaninem, który przeprowadził aktywność pozaziemską (spacer kosmiczny), spędzając ponad dwie godziny poza statkiem kosmicznym podczas orbitowania wokół Ziemi. Misja zademonstrowała techniki rendez-vous z Augmented Target Docking Adapter, choć niektóre pierwotne plany (takie jak użycie Astronaut Maneuvering Unit) zostały przerwane z powodu zaparowania wizjera i wyczerpania fizycznego.
Apollo 10 (maj 1969)
Jako pilot modułu księżycowego Apollo 10, Cernan i Stafford pilotowali "Snoopy'ego" na odległość około 15 km od powierzchni Księżyca, testując każdą fazę lądowania na Księżycu z wyjątkiem ostatecznego zejścia. Apollo 10 był krytyczną "próbą generalną" dla Apollo 11, potwierdzającą plany i systemy pierwszego lądowania na Księżycu.
Apollo 17 (grudzień 1972)
Cernan dowodził misją Apollo 17, ostatnią misją człowieka na Księżyc. Wraz z Harrisonem Schmittem (pilotem modułu księżycowego) i Ronaldem Evansem (pilotem modułu dowodzenia) spędził trzy dni na powierzchni Księżyca, wykonując trzy spacery księżycowe, które trwały łącznie ponad 22 godziny i pokonał około 21 mil przy użyciu pojazdu Lunar Rover Vehicle. Zebrali rekordowe 115 kg próbek księżycowych w dolinie Taurus-Littrow. Po opuszczeniu powierzchni Księżyca, Cernan stał się ostatnim człowiekiem, który postawił stopę na Księżycu od 2025 roku.
Dziedzictwo i późniejsza praca
Po Apollo 17 Cernan pomagał w planowaniu projektu testowego Apollo-Soyuz i został specjalnym asystentem kierownika programu Apollo. W 1976 roku przeszedł na emeryturę z NASA i Marynarki Wojennej w stopniu kapitana. Cernan założył później The Cernan Corporation, konsultował się w branży lotniczej i kosmicznej oraz napisał autobiografię "Ostatni człowiek na Księżycu". Został odznaczony wieloma medalami i wyróżnieniami za swój wkład w eksplorację kosmosu.
Cernan spędził łącznie ponad 566 godzin w kosmosie i 73 godziny na powierzchni Księżyca. Jego kariera stanowiła pomost między formacyjnym okresem lotów kosmicznych, a jego rola "ostatniego człowieka na Księżycu" przetrwała jako ikoniczny rozdział w historii ludzkości
