Spacery kosmiczne (EVA) z promów kosmicznych NASA (1981-2011) zrewolucjonizowały operacje orbitalne, umożliwiając naprawy satelitów (w tym teleskopu Hubble'a), budowę Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) i testowanie nowych technologii.
Kluczowe momenty obejmują pierwszy lot bez uwięzi przy użyciu plecaka odrzutowego MMU (B. McCandless, 1984) oraz intensywną pracę na ISS. Misje te wykorzystywały zaawansowane skafandry Extravehicular Mobility Unit (EMU), które później zostały przystosowane do długoterminowych operacji na ISS.
Początki (1980): Pierwszy spacer kosmiczny promu kosmicznego miał miejsce podczas misji Challenger (STS-41-B) w 1984 roku, kiedy Bruce McCandless wykonał pierwszy w historii swobodny spacer kosmiczny bez uwięzi przy użyciu urządzenia MMU.
- W tym samym roku Kathryn D. Sullivan została pierwszą Amerykanką, która odbyła spacer kosmiczny.
Misje serwisowe (w tym STS-61, STS-109) pokazały, że załogi wahadłowców mogą wykonywać precyzyjne naprawy satelitów na orbicie.
Promy kosmiczne odegrały kluczową rolę w budowie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Podczas misji STS-49 przeprowadzono pierwszy trzyosobowy spacer kosmiczny, który był również jednym z najdłuższych w tamtym czasie (8h 29min).
11 marca 2001 roku dwoje amerykańskich astronautów - James Voss i Susan Helms - przeprowadziło w niedzielę najdłuższy spacer kosmiczny w historii. Spędzili oni 8 godzin i 56 minut poza statkiem kosmicznym w otwartej przestrzeni kosmicznej. Astronauci pracowali nad miejscami, w których włoski moduł transportowy Leonardo miał zostać przymocowany do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) i zabezpieczyli anteny, aby poprawić komunikację z Ziemią.
Operatorzy wahadłowców pracowali na zewnątrz, często wykorzystując ramię robotyczne wahadłowca (RMS), zapewniając konserwację i rozbudowę infrastruktury kosmicznej przez 30 lat trwania programu STS.
Promy kosmiczne wykonały dziesiątki spacerów kosmicznych, udowadniając, że ludzie mogą skutecznie budować i naprawiać złożone struktury w otwartej przestrzeni kosmicznej.
Najdłuższa pojedyncza aktywność pozaziemska (EVA) w historii trwała 9 godzin i 6 minut i została przeprowadzona 17 grudnia 2024 roku przez chińskich taikonuatów z misji Shenzhou-19 - Cai Xuzhe i Song Lingdong. Wykonywali oni prace konserwacyjne na stacji Tiangong, bijąc wcześniejsze rekordy.
Historia najważniejszych spacerów kosmicznych
Pierwszą osobą, która odbyła spacer kosmiczny, 18 marca 1965 r., był radziecki kosmonauta Aleksiej Leonow ze statku kosmicznego Voskhod 2. Pozostał on w otwartej przestrzeni kosmicznej przez 12 minut, przywiązany do statku linką. Pierwszą kobietą, która odbyła spacer kosmiczny była kosmonautka Svetlana Savitskaya, która opuściła stację kosmiczną Salyut 7 25 lipca 1984 roku.
Pierwszy AmeAmerykaninem w otwartej przestrzeni kosmicznej był Edward Higgins White, który 3 czerwca 1965 r. przeprowadził spacer kosmiczny ze statku kosmicznego Gemini 4. Pierwszą Amerykanką w kosmosie była Kathryn D. Sullivan, która wzięła udział w misji STS-41-G promu kosmicznego Challenger 11 października 1984 roku.
Pierwszy spacer kosmiczny astronauty z innego kraju został przeprowadzony 9 grudnia 1988 roku przez Francuza Jeana-Loupa Chrétiena podczas jego trzytygodniowego pobytu na stacji kosmicznej Mir.
Pierwszy spacer po powierzchni Księżyca odbył się 21 lipca, 1969, przez Neila Armstronga podczas misji Apollo 11. Później dołączył do niego Buzz Aldrin, a ich EVA trwały odpowiednio dwie godziny i czternaście minut (Armstrong) oraz jedną godzinę i 51 minut (Aldrin).
Pierwszy spacer kosmiczny bez uwięzi został przeprowadzony przez amerykańskiego astronautę Bruce'a McCandlessa 7 lutego 1984 r. podczas misji STS-41-B promu kosmicznego Challenger.
Rekordzistą pod względem liczby odbytych spacerów kosmicznych jest Anatolij Sołowjew, który 16 razy wychodził w otwartą przestrzeń kosmiczną, spędzając tam łącznie 77 godzin i 41 minut.
