Kwazar (quasi-gwiezdne źródło radiowe) – to niezwykle jasne i odległe aktywne jądro galaktyczne, zasilane przez supermasywną czarną dziurę pochłaniającą otaczającą ją materię. Kwazar jest źródłem ciągłego promieniowania elektromagnetycznego o ogromnej mocy, przyćmiewającym blaskiem całe galaktyki. Należą one do najjaśniejszych obiektów we Wszechświecie, znajdują się miliardy lat świetlnych od Ziemi i wyglądają jak gwiazdy. W rzeczywistości jest to rodzaj aktywnej galaktyki.
W sercu kwazara znajduje się supermasywna czarna dziura (o masie od tysięcy do miliardów Słońc), otoczona wirującym dyskiem akrecyjnym złożonym z gorącej materii.
Dysk akrecyjny nagrzewa się do ekstremalnych temperatur, emitując promieniowanie we wszystkich zakresach (promieniowanie rentgenowskie, radiowe, optyczne, gamma).
Pierwszym zidentyfikowanym kwazarem był 3C 273. Jest to pierwszy kwazar, jaki kiedykolwiek odkryto (1963 r.) i zidentyfikowano; jest to wyjątkowo jasne, aktywne jądro galaktyki eliptycznej. Znajduje się on w gwiazdozbiorze Panny w odległości około 2,5 miliarda lat świetlnych i jest najjaśniejszym kwazarem widocznym na niebie z Ziemi. Składa się z supermasywnej czarnej dziury pochłaniającej materię.
Kwazary są często uważane za wczesny etap ewolucji niektórych galaktyk, a nasza Droga Mleczna mogła również przejść przez taką fazę.
Podwójny kwazar to rzadkie zjawisko astronomiczne, w którym dwie supermasywne czarne dziury aktywnie pochłaniają materię w centrum zderzających się galaktyk. Są to obiekty o kluczowym znaczeniu dla zrozumienia ewolucji wczesnego Wszechświata, często zwiastujące połączenie galaktyk; szacuje się, że na każde 1000 zwykłych kwazarów przypada jeden taki układ. Dwa jasne jądra galaktyczne (kwazary) znajdują się w bliskim sąsiedztwie i są związane grawitacyjnie, co prowadzi do ich przyszłego zderzenia.
Powstają one, gdy zderzają się dwie galaktyki, a ich centralne supermasywne czarne dziury zaczynają jednocześnie pochłaniać materię.
Kwazary są niczym najdłuższe kosmiczne linijki, których wiek sięga aż 13 miliardów lat. Naukowcy proponują wykorzystanie tych niezwykłych obiektów kosmicznych do określania odległości we Wszechświecie.
